TURİZM VE OTELCİLİK PORTALI

DEMIRIN KAYNAKLARI

Yazar on Eki 6th, 2008

Nişasta,şeker ve yağ gibi arıtılmış besinler dışındaki hemen her besinde düşük miktarlarda demir bulunur.Bir besinin demir yönünden iyi kaynak sayılabilmesi için,belirli miktarın üzerinde demir içermesi ve bunun emilim oranının yüksek olması gerekir.besinlerdeki demirin emilim oranı,birlikte alınan besinlerin bileşimine göre değişir.Örneğin;etle birlikte yenilen kuru baklagillerdeki demirin emilimi kolaylaşır.Taze sebze ve meyveler demir yönünden zengin değildir.bunlardaki demirin emilim oranı düşüktür.
Hayvansal besinler arasında demirin en zengin kaynakları karaciğer başta olmak üzere organ etleridir.Bu depo organlarındaki demir miktarı hayvanında beslenme durumuna göre değişir.Kansızlığa karşı korunmak için,özellikle çocukların ve gebelerin haftada bir kez karaciğer,akciğer,yürek,böbrek ve dalak gibi organ etlerinden birini yemeleri yararlı olur.Kırmızı etlerde iyi demir kaynağıdır.Yumurta sarısı da demirin iyi kaynağıdır;ancak bundaki demirin emilim oranı etlere göre düşüktür.Süt ve türevlerinde demir çok azdır.Ancak emilim oranı yüksektir.
Bitkisel besinlerden en iyi demir kaynakları kuru baklagiller,kurutulmuş meyveler,pekmez,fındık,fıstık,susam,tahin vb..Kurubaklagillerin etle pişirilmesi demir emilimini artırıcı ve protein kalitesini yükseltici etkileriyle yararlı bir uygulamadır.
Tahıllardaki demirin emilim oranı düşük olduğundan bu besinler,demirin iyi kaynağı sayılmaz.Tahıl tüketiminin yüksek hayvansal besinlerin tüketimi yetersiz olan ülkelerde ve ülkemizde demir yetersizliği kansızlığı yaygındır.
DEMİR YETERSİZLİĞİ

Vücuttaki demir depolarının boşalması ve toplam demirin azalması kansızlığa yol açar.Besin öğelerinin yetersizliğinde oluşan kansızlık türleri içinde en sık görüleni demir yetersizliği kansızlığıdır.Bu kansızlık türünde;hemoglobin miktarı,kırmızı kan hücrelerinin sayısı,toplam kan hacminin hücresel element yüzdesi düşer.Hemoglobin düzeyindeki düşme nedeniyle,kanın oksijen taşınma yeteneği azalacağından baş ağrısı,baş dönmesi,iştahsızlık,yorgunluk ve verimli çalışamama gibi belirtiler ortaya çıkar.Normal yetişkinlerde hemoglobin düzeyi 100 ml.Kanda ise 14gr üzerindedir.Hemoglobin düzeyi ve alyuvar sayısı normal değerlere göre ne denli düşük olursa,kansızlık da o derece şiddetlidir.
Ülkemizde;çocuklarda,doğurganlık dönemindeki kadınlarda ve gebelerde demir yetersizliğine bağlı kansızlık çok yaygındır.Demir yetersizliği kansızlığına yol açan ve birbiriyle yakından ilgili çok çeşitli etmenler vardır.bunların başlıcaları şunlardır.
1.Diyette hayvansal besinler az bitkisel besinler özellikle tahıllar çok bulunursa demir ihtiyacı karşılanmaz,yetersizlik yavaş yavaş gelişir.
2.Gebelik demir ihtiyacını artırır.
3.Her yaş ve durumda çeşitli hastalıklarda gizli ve görünür kanamalarda demir gereksinimi artar.
4.Kansızlığın ülkemizde bir sorun olmasının en önemli nedenlerinden biri bağırsak kurtlarının çok yaygın görülmesidir.bağırsak kurtları,bağırsakta kan emer:bağırsağı kanatarak kan kaybına yol açar ve sindirimi bozar.
5.Toprak ve benzeri maddeler yeme gibi yanlış alışkanlıklar demir emilimini bozar ve kansızlığa yol açar.
6.Eğitim düzeyinin düşük olması,beslenme bilgisinin yetersizliği,yanlış alışkanlıklar ve uygulamalar,demir yetersizliğinin oluşmasında önemli rol oynar.

DEMİR YETERSİZLİĞİ ANEMİSİ

Vücutta yeteri kadar demir kalmadığı zaman ?demir yetersizliği anemisi görülür.Bu tip anemide,kan hücrelerinin sayısı azalır,hemoglobin miktarı düşer.Demir deposu kalmadığı için serumdaki ferritin azalır.
Anemik durumda kanın oksijen taşıma yeteneği azalacağından kansızlık ,baş dönmesi,yorgunluk,iştahsızlık,sindirim aygıtında bozukluklar,tırnakların incelmesi,kısa nefes alıp verme gibi belirtiler görülür.
Ülkemizde demir yetersizliği anemisi olguları çocuklarda,gebe ve emzikli kadınlarda sık görülür.
Aneminin nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:
1.bu grupların büyüme ve sık doğum nedeni ile demir gereksinimlerinin fazla olması,buna karşılık diyetlerinin bunu karşılayamaması
2.Halk çoğunluğunun diyetinin daha çok tahıllara dayanması,etlerin diyette çok az bulunması.
3.sağlık ve temizlik koşullarının ve beslenmenin yetersizliği nedeni ile bağırsak parazitlerinin sık görülmesi.bağırsak parazitleri kan emdiklerinden alınan demirden vücudun yaralanmasını azaltmaktadırlar.
4.Bilgisizlik nedeni ile küçük çocuklara demir kaynağı yiyeceklerin zamanında yeterli olarak verilmemesi
5.gelişmiş ülkelerde fazla aspirin alımının,aliminyum içeren antassid ve katkı öğeleri kullanımının, c vitamini değeri azalmış hazır ve yarı hazır besinlerin çok tüketilmesinin anemi nedeni olduğu bildirilmiştir.
Vücudun çeşitli dokularında çok miktarda demir birikmesi, karaciğer sirozu,pankreas bozuklukları ve bazı hormonal bozukluklar ortaya çıkarmaktadır.

Yorum Yapın

Önemli not : Yorumunuz denetim için bekliyor.. Yazıya uygun olmayan yorumlar yayınlanmayacaktır.